35 năm thành lập Viện Khoa học pháp lý
Sign In

35 năm thành lập Viện Khoa học pháp lý

Thông tin đính chính

06/08/2018

Nhân dịp 35 năm thành lập (4/8/1983 - 4/8/2018), Viện Khoa học pháp lý đã tổ chức biên soạn cuốn Kỷ yếu Viện Khoa học pháp lý - 35 năm xây dựng và phát triển.

Một số nội dung cần quan tâm trong việc xây dựng Viện Khoa học pháp lý trở thành Viện Nghiên cứu chiến lược của Bộ Tư pháp

29/06/2018

Trong xã hội hiện đại, tri thức khoa học là nền tảng xây dựng các quy trình, quy phạm trong sản xuất, quản lý, hình thành công nghệ, phát minh, sáng chế, ý tưởng mới về phương pháp, cách thức làm việc nhằm cải biến quá trình sản xuất, kinh doanh, quản trị, thúc đẩy xã hội phát triển. Với vai trò to lớn đó của khoa học, ngày nay, muốn trở thành một quốc gia có nền kinh tế hùng mạnh, quốc gia ấy phải có nền khoa học và công nghệ tiên tiến với hệ thống đổi mới sáng tạo có trình độ cao. Trong bối cảnh chung đó, với mỗi bộ, ngành, việc ứng dụng tri thức khoa học, công nghệ vào quá trình quản trị, phát triển càng trở nên quan trọng và cấp thiết. Bộ Tư pháp là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về: Xây dựng và thi hành pháp luật, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, thi hành án dân sự và hành chính, bổ trợ tư pháp (hoạt động của luật sư, công chứng, giám định tư pháp, thừa phát lại v.v.), hành chính tư pháp (hộ tịch, quốc tịch và chứng thực), bồi thường nhà nước; quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Với những công việc được giao, có thể nói, Bộ Tư pháp có vai trò đặc biệt trong việc kiểm soát, quản lý chất lượng của hệ thống pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật (đưa pháp luật vào cuộc sống). Hoạt động của Bộ Tư pháp gắn liền với việc nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng. Bộ Tư pháp còn là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ theo dõi các hoạt động cải cách tư pháp trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ. Như vậy, vai trò của Bộ và Ngành Tư pháp được thể hiện tương đối rõ nét trong việc thực hiện cả ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.

Định hướng phát triển của Viện Khoa học pháp lý trong thời gian tới

29/06/2018

Bám sát vào chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ, Viện Khoa học pháp lý đang nỗ lực phấn đấu để thực sự khẳng định vị trí là Viện Nghiên cứu chiến lược của Bộ, Ngành Tư pháp và đến năm 2030 là tổ chức nghiên cứu có uy tín trong khu vực ASEAN về tư pháp, pháp luật và nhà nước pháp quyền. Viện là nơi thiết kế, tổ chức những diễn đàn pháp luật lớn, nơi quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành để trao đổi những vấn đề pháp lý quan trọng, cấp bách phát sinh từ thực tiễn cải cách, đổi mới đất nước.

Công tác nghiên cứu khoa học phục vụ kịp thời, hiệu quả nhiệm vụ của Bộ, Ngành Tư pháp

25/06/2018

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, khoa học và công nghệ ngày càng thể hiện vị trí then chốt đối với công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Phát triển khoa học và công nghệ ngày càng được Đảng và Nhà nước quan tâm, coi đây là động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất. Điều này được hiện rõ nét tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, trong đó khẳng định: “Phát triển mạnh mẽ khoa học và công nghệ, làm cho khoa học và công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu...” . Trong nhiều năm qua, nhận thức rõ vấn đề này, Ban cán sự Đảng, Lãnh đạo Bộ Tư pháp luôn dành sự quan tâm, đầu tư thỏa đáng cho công tác nghiên cứu khoa học pháp lý. Với sự vào cuộc tích cực, chủ động, trách nhiệm với công việc chung của các nhà khoa học trong và ngoài Bộ; sự đồng sức, đồng lòng của các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động Viện Khoa học pháp lý, hoạt động nghiên cứu khoa học đã đạt được nhiều kết quả tích cực, ngày càng thể hiện được được vị trí, vai trò trong việc giải quyết các vấn đề chính sách lớn, then chốt trong xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải cách hành chính, cải cách tư pháp, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực quản lý của Bộ, ngành Tư pháp.

Viện Khoa học pháp lý - 35 năm: Một chặng đường

22/06/2018

1. Sản phẩm của cả quá trình thai nghén Để hình thành nên một thiết chế nghiên cứu thường trực và ngày càng chuyên nghiệp trong Bộ Tư pháp không hề là câu chuyện của ngày một ngày hai. Những bậc tiền bối của ngành Tư pháp, với tầm nhìn xa, ngay từ những năm 1950 – khi đất nước còn trong thời kháng chiến gian khổ đã ấp ủ về sự ra đời của thiết chế làm công tác nghiên cứu trong lĩnh vực pháp luật trực thuộc Bộ Tư pháp. Báo cáo công tác tư pháp năm 1949, phương hướng hoạt động năm 1950 của Bộ Tư pháp đã chủ trương “tổ chức Ban Nghiên cứu pháp lý để nghiên cứu những cải tổ luật lệ cần thiết”. Mục tiêu của việc lập Ban Nghiên cứu như thế cũng để nhằm kịp thời thấy những ưu và khuyết điểm của luật pháp, nhu cầu của tình thế và xác định hướng cần phải theo. Chính từ việc thành lập Ban Nghiên cứu pháp lý vào tháng 9/1950 mà chỉ sau khoảng 2 năm hoạt động, Ban Nghiên cứu đã giúp lãnh đạo Bộ thảo xong những quy định quan trọng về dự thảo Luật Gia đình, quy định về hình phạt và luật trấn áp Việt gian, kịp thời dịch thuật một số đạo luật của một số quốc gia trên thế giới để nghiên cứu, vận dụng.

Những giá trị của khoa học pháp lý đóng góp vào việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam - Một góc nhìn

20/06/2018

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống ngành Tư pháp 28/8/2005, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Uông Chu Lưu nhấn mạnh: “Năm 2005 chứng kiến một sự trùng hợp mang tính lịch sử và có ý nghĩa lớn lao - Kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống của ngành Tư pháp diễn ra cùng dịp với việc Bộ Chính trị thông qua hai Chiến lược quan trọng, đó là Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 và Chiến lược Cải cách tư pháp đến năm 2020”. Năm năm sau đó, Kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống ngành Tư pháp, đón nhận Huân chương Sao vàng do Nhà nước trao tặng cho Ngành, tổng kết những đóng góp quan trọng của Ngành đối với công cuộc Đổi mới của đất nước, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường nhận định : “Trước tiên, đó là sự đóng góp của Ngành Tư pháp vào việc hình thành và triển khai tư duy chiến lược của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp”. Trên cơ sở đề xuất của Ban cán sự Đảng Chính phủ, mà Bộ Tư pháp là cơ quan được giao trách nhiệm chủ trì nghiên cứu, khởi thảo, năm 2005, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 48-NQ/TW về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020. Đây là bước đổi mới mang tính đột phá của Đảng và Nhà nước ta trong việc chuyển từ tư duy lập pháp theo nhiệm kỳ sang tư duy chiến lược, phù hợp với đòi hỏi của sự phát triển bền vững của đất nước”.

Một trong những đơn vị đi tiên phong trong nghiên cứu cải cách tư pháp

18/06/2018

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (1986) với tư tưởng đổi mới toàn diện, đã đề ra chủ trương thực hiện một cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ máy của các cơ quan nhà nước, đồng thời xác định phải quan tâm xây dựng pháp luật, từng bước bổ sung và hoàn chỉnh hệ thống pháp luật để bảo đảm cho bộ máy nhà nước được tổ chức và hoạt động theo pháp luật. Đây là tiền đề rất quan trọng cho việc nghiên cứu, đề xuất phương hướng, nhiệm vụ cải cách pháp luật và cải cách tư pháp. Trong việc triển khai nghiên cứu về cải cách bộ máy nhà nước, Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý (nay là Viện Khoa học pháp lý) là một trong những đơn vị đi tiên phong nghiên cứu về cải cách tư pháp.

Nghiên cứu khoa học pháp lý ở Ngành Tư pháp trong bối cảnh hội nhập quốc tế - Một góc nhìn

15/06/2018

1. Nghiên cứu khoa học pháp lý trong bối cảnh hội nhập quốc tế 1.1. Vai trò của nghiên cứu khoa học Khoa học (Science, gốc Latin là scientia) là sự vận hành có tính hệ thống để tạo ra và cơ cấu tri thức dưới dạng những giải thích, tiên đoán có kiểm chứng về thế giới, thế giới tự nhiên và xã hội. Khoa học được hiểu không chỉ là bản thân tri thức mà là toàn bộ quá trình theo đuổi tri thức. Nó đòi hỏi việc nghiên cứu thường xuyên và toàn diện. Vai trò của khoa học và nghiên cứu khoa học có thể tóm gọn trong các triết lý sau: Thứ nhất, chúng ta không thể làm điều gì đó theo lời người khác mà không tính đến những đòi hỏi của nó. Khoa học đòi hỏi sự suy xét cẩn trọng. Không nên làm điều gì đó, nhất là làm theo người khác mà không tính đến những điều kiện, những đòi hỏi và hệ lụy của nó. Cần nghiên cứu chúng trước khi thực hiện việc đó. Thứ hai, khoa học cho ta thấy điều gì gây ra sự tuyệt chủng và con đường cho phép chúng ta tránh thảm họa đó trong tương lai. Triết lý này đang hiển hiện trong sự biến đổi khí hậu và nguy cơ gây tuyệt chủng của nó cục bộ hay tổng thể đối với nhân loại. Con đường cho phép tránh thảm họa đi qua những nghiên cứu nhằm ngăn chặn biến đổi khí hậu và khắc phục những hậu quả của nó trên qui mô toàn thế giới. Thứ ba, khi có một vấn đề nào đó được giải quyết thì có những vấn đề khác sẽ thế chỗ nó và vì thế nhu cầu khoa học là vĩnh cửu và không bao giờ lạc hậu. Khoa học không bao giờ dừng lại. Nó đòi hỏi sự khám phá, nghiên cứu vĩnh viễn. Thứ tư, khoa học là cách thức tin cậy nhất của việc hình dung vạn vật trong thế giới mà ít khi tồn tại với biểu hiện thật của chúng. Mỗi sự vật, hiện tượng đều có thể tồn tại với những biểu hiện đánh lừa chúng ta do cảm nhận, nhận thức của chúng ta có hạn. Những biểu hiện đánh lừa này khá phổ biến trong đời sống xã hội. Nghiên cứu khoa học giúp chúng ta tìm được những biểu hiện thật để xác định bản chất của hiện tượng và sự vật.