Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong xây dựng và thi hành pháp luật ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới

1. Khái quát thực trạng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật

Trong thời gian qua, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực xây dựng và thi hành pháp luật đã được các cấp, ngành quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nhận thức về vị trí, vai trò của pháp luật trong bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc và giữ vững ổn định chính trị, kinh tế - xã hội ngày càng được nâng cao. Nhiều chủ trương, nghị quyết lớn của Đảng về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được thể chế hóa kịp thời, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Đặc biệt, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, công khai, minh bạch, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế[1]. Công tác xây dựng pháp luật từng bước đổi mới tư duy theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đặc biệt là trong cải cách hành chính; chú trọng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều đạo luật quan trọng liên quan đến tổ chức bộ máy nhà nước, cải cách tư pháp, chuyển đổi số, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, bảo vệ quyền con người, quyền công dân… được ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tăng cường bảo vệ lợi ích công. Tiêu biểu, một số nhiệm vụ lập pháp, cải cách thể chế quan trọng cũng đã và đang được triển khai như xây dựng Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”; tiếp tục hoàn thiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới…[2] Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành pháp luật, nhất là đối với các dự án tồn đọng, chậm tiến độ, các lĩnh vực đất đai, đầu tư, quy hoạch, nhà ở xã hội, chuyển đổi số và hạ tầng dữ liệu. Những kết quả này góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và củng cố nền tảng pháp lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng có nhiều chuyển biến tích cực. Các cơ quan báo chí, truyền thông, lực lượng chuyên trách và đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật đã chủ động đấu tranh phản bác nhiều thông tin sai trái, xuyên tạc liên quan đến chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước. Nhiều vụ việc phức tạp, nhạy cảm được định hướng thông tin kịp thời, góp phần ổn định dư luận xã hội, hạn chế tác động tiêu cực từ các luận điệu chống phá.

Trong lĩnh vực thi hành pháp luật, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được đẩy mạnh với quyết tâm chính trị cao, thể hiện rõ tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Việc xử lý nghiêm minh nhiều vụ án kinh tế, tham nhũng lớn thời gian qua đã góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và hệ thống tư pháp. Đồng thời, các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, kỹ năng pháp chế và chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp luật cũng được tăng cường nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ pháp luật trong tình hình mới.

Nhìn chung, những kết quả đạt được trong xây dựng và thi hành pháp luật thời gian qua không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thông qua việc củng cố niềm tin xã hội, tăng cường tính công khai, minh bạch của hệ thống pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

2. Bối cảnh và các giải pháp đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật

2.1. Bối cảnh

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực pháp luật đang đặt ra nhiều yêu cầu mới ngày càng phức tạp hơn. Không gian mạng trở thành môi trường chủ yếu để lan truyền thông tin, định hướng dư luận và tác động đến nhận thức xã hội. Các thế lực thù địch gia tăng sử dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và nền tảng mạng xã hội để phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc chính sách pháp luật với tốc độ nhanh, phạm vi rộng và phương thức ngày càng tinh vi. Nhiều nội dung được ngụy tạo dưới hình thức phân tích pháp lý, bình luận chính sách hoặc trích dẫn văn bản pháp luật nhằm tạo cảm giác khách quan, từ đó gây hoang mang dư luận và làm suy giảm niềm tin của Nhân dân. Trong khi đó, yêu cầu hoàn thiện thể chế để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững đất nước đang được đặt ra rất cấp thiết. Quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật vừa đòi hỏi tư duy đổi mới, vừa phải bảo đảm giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia, dân tộc. Nếu không chủ động nhận diện, dự báo và xử lý tốt các nguy cơ phát sinh, lĩnh vực pháp luật rất dễ trở thành “tâm điểm” bị lợi dụng để chống phá về tư tưởng, chính trị.

Thực tiễn đó đòi hỏi phải tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; tăng cường tính công khai, minh bạch, kịp thời trong truyền thông chính sách, pháp luật; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và năng lực thích ứng với môi trường số. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin xã hội và bảo đảm sự ổn định, phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

2.2. Các giải pháp

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng và hoàn thiện pháp luật gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện phát triển mới. Đây là yêu cầu có ý nghĩa nền tảng nhằm bảo đảm pháp luật thực sự trở thành công cụ quản trị quốc gia hiệu lực, hiệu quả, đồng thời là cơ sở chính trị - pháp lý quan trọng để củng cố niềm tin xã hội, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc và giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa. Việc xây dựng pháp luật cần bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là các định hướng lớn tại Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và các nghị quyết chiến lược khác của Bộ Chính trị. Cùng với đó, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật theo hướng chủ động, kiến tạo phát triển, khắc phục tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu thống nhất hoặc chậm phản ứng chính sách trước các vấn đề mới phát sinh. Quá trình hoàn thiện pháp luật liên quan đến chuyển đổi số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, đổi mới sáng tạo, kinh tế nền tảng và các mô hình kinh doanh mới cần được triển khai kịp thời, đồng bộ, vừa tạo dư địa cho phát triển, vừa bảo đảm giữ vững chủ quyền số, an ninh quốc gia.

Thứ hai, tăng cường hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong xã hội. Thực tiễn cho thấy, nếu pháp luật không được tổ chức thực hiện nghiêm minh, đồng bộ và hiệu quả thì rất dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc, kích động tâm lý hoài nghi, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Do đó, cần tiếp tục đổi mới phương thức quản lý nhà nước, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và đội ngũ cán bộ, công chức trong thi hành pháp luật; kịp thời phát hiện, xử lý các “điểm nghẽn” do quy định pháp luật và những bất cập trong thực tiễn thi hành pháp luật. Đồng thời, việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật cần được triển khai đồng bộ thông qua giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách và nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật trong toàn xã hội.

Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật trong môi trường số. Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh trên không gian mạng, công tác truyền thông chính sách cần chuyển từ tư duy “phản ứng” sang tư duy “chủ động định hướng”. Các cơ quan nhà nước cần chủ động cung cấp thông tin chính thống từ sớm, từ xa đối với các chủ trương, chính sách lớn, các dự thảo luật có tác động xã hội rộng, các vụ việc phức tạp, nhạy cảm được dư luận quan tâm. Nội dung truyền thông cần bảo đảm tính chính xác, kịp thời, dễ tiếp cận, dễ hiểu và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Bên cạnh các phương thức truyền thống, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng truyền thông số trong phổ biến, giáo dục pháp luật như sử dụng infographic, video clip, nền tảng tương tác trực tuyển… nhằm nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật của người dân. Đồng thời, cần chủ động đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, xuyên tạc liên quan đến chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước.

Thứ tư, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và năng lực thích ứng với môi trường số. Nguồn nhân lực là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật cũng như hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực pháp luật. Đội ngũ cán bộ pháp luật cần được đào tạo, bồi dưỡng toàn diện không chỉ về chuyên môn pháp lý mà còn về kỹ năng truyền thông chính sách, kỹ năng phân tích dữ liệu, kỹ năng sử dụng công nghệ số và khả năng nhận diện, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng. Đặc biệt, việc phát triển mạng lưới chuyên gia pháp lý trong và ngoài nước, thúc đẩy nghiên cứu khoa học pháp lý chuyên sâu, dự báo chính sách và phản biện chiến lược cần được xem là nhiệm vụ quan trọng nhằm góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa.

Thứ năm, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực pháp luật. Công tác này cần được triển khai đồng bộ giữa các cơ quan xây dựng pháp luật, cơ quan tổ chức thi hành pháp luật, cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan báo chí, truyền thông, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo luật và các tổ chức chính trị - xã hội. Đồng thời, cần phát huy vai trò của Nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và chuyên gia pháp lý trong phản biện chính sách, giám sát thi hành pháp luật và đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, xuyên tạc về hệ thống pháp luật và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam./.