Về thi hành Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn năm 2007

Việc ra đời của Quy chế đã có những tác động tích cực nhất định trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội ở cơ sở, qua đó góp phần quan trọng vào việc xây dựng chính quyền ở cơ sở ngày càng trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả; góp phần giảm bớt tệ quan liêu, mệnh lệnh, cửa quyền.

Kế thừa và phát huy các kết quả đạt được, ngày 20/4/2007, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn số 34/2007/PL/UBTVQH11.Có thể nhận xét rằng, so với các văn bản trước, nội dung quy định tại Pháp lệnh đã có bước phát triển mới như quy định rõ ràng và chi tiết hơn về cách thức hay phương thức thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn cùng những quy định về trách nhiệm của các cấp chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc thực thi các quy định của pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Bên cạnh đó, các quy định về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn còn được thể hiện trong nhiều văn bản pháp luật cụ thể. Với các cơ sở pháp lý đó, việc thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn trong thời gian qua đã góp phần thông tin công khai, kịp thời về chính sách pháp luật của Nhà nước, các văn bản của cơ quan cấp trên, về tình hình xây dựng phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương… Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thi hành pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trong thời gian qua còn nhiều tồn tại cần khắc phục cả về mặt thể chế và thực thi pháp luật.

Với mục tiêu cung cấp luận cứ thực tiễn để xác định nhiệm vụ, giải pháp thực hiện có hiệu quả hơn, sâu rộng hơn chủ trương phát huy dân chủ tại xã, phường, thị trấn thông qua hoạt động điều tra, đánh giá thực trạng tổ chức và triển khai thực hiện Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn năm 2007 và các văn bản hướng dẫn thi hành, từ tháng 3/2011 đến tháng 3/2013 Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) đã thực hiện Dự án điều tra cơ bản về "Thực trạng thi hành Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn". Kết quả của Dự án là cơ sở quan trọng phục vụ trực tiếp cho việc hoàn thiện thể chế pháp lý và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn nói riêng, khắc phục những hạn chế, bất cập trong tổ chức và hoạt động của hệ thống chính quyền cơ sở nói chung.

Cuốn sách Về thi hành Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn năm 2007 là kết quả của Dự án điều tra cơ bản trên, là sản phẩm của nhóm tác giả Viện Khoa học pháp lý do Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiển - Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý làm chủ biên. Cuốn sách gồm 4 chương với các nội dung: Khái quát chung về pháp luật thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn; Khái quát thực trạng thi hành Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn; Việc thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn trong một số lĩnh vực cụ thể; Các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và cơ chế thực thi pháp luật về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn.